Lockdowny w czasie pandemii koronawirusa

BGH ponownie orzeka w sprawie ubezpieczenia od zamknięcia zakładu

Federalny Trybunał Sprawiedliwości (BGH) wydał kolejny wyrok dotyczący tego, czy ubezpieczenie od zamknięcia zakładu obejmuje również lockdowny zarządzone w czasie pandemii koronawirusa. Poniżej znajdą więcej informacji o bieżącej sprawie.

• Karen Schmidt
• 18 stycznia 2023
• 15:01
• Gewerbe

Federalny Trybunał Sprawiedliwości w Karlsruhe.

Czy restauratorowi przysługują roszczenia z tytułu ubezpieczenia od zamknięcia zakładu (BSV), jeśli z powodu pandemii koronawirusa musiał zamknąć swój lokal? To pytanie zajmowało liczne sądy od czasu pandemii. W styczniu 2022 roku Federalny Trybunał Sprawiedliwości (BGH) wydał pierwszy wyrok w tej sprawie. Zgodnie z nim polisa od zamknięcia zakładu nie ma zastosowania w przypadku lockdownu spowodowanego pandemią, jeśli choroby podlegające obowiązkowi zgłoszenia lub patogeny chorób wynikają z katalogu uznawanego za zamknięty w warunkach ubezpieczenia i nie wymieniono tam ani choroby Covid-19, ani patogenu Sars-Cov-2.

Teraz BGH musiał ponownie wydać wyrok w sprawie zamknięcia zakładów w czasie lockdownów związanych z koronawirusem.

Co się stało?

Powódka musiała częściowo zawiesić działalność swojego hotelu z powodu pandemii koronawirusa w okresie od 18 marca do 25 maja 2020 roku. Od swojego ubezpieczenia od zamknięcia zakładu domaga się świadczeń odszkodowawczych oraz stwierdzenia, że ubezpieczyciel jest zobowiązany do pokrycia szkody powstałej w wyniku ponownego zamknięcia od 2 listopada 2020 roku.

Umowie ubezpieczenia podlegają „Warunki ubezpieczenia ryczałtowego od zamknięcia zakładu dla przedsiębiorstw (BBSG 19)". Zawierają one m.in.:

3 Ubezpieczone zagrożenia i szkody 3.1 Zarządzenia organów dotyczące zamknięcia, dezynfekcji i zakazów działalności Ubezpieczyciel wypłaca … odszkodowanie, gdy właściwy organ na podstawie ustawy o ochronie przed zakażeniami w przypadku wystąpienia chorób podlegających obowiązkowi zgłoszenia lub patogenów chorób (patrz punkt 3.4) 3.1.1 całkowicie lub częściowo zamyka ubezpieczony zakład lub ubezpieczoną placówkę w celu zapobieżenia rozprzestrzenianiu się chorób podlegających obowiązkowi zgłoszenia lub patogenów chorób u ludzi zgodnie z punktem 3.4; zakazy działalności skierowane przeciwko wszystkim pracownikom zakładu lub placówki są traktowane równorzędnie z zamknięciem (zamknięcie); … 3.4 Choroby podlegające obowiązkowi zgłoszenia i patogeny chorób Chorobami podlegającymi obowiązkowi zgłoszenia i patogenami chorób w rozumieniu niniejszych warunków są choroby i patogeny chorób wymienione z nazwy w ustawie o ochronie przed zakażeniami w §§ 6 i 7, z wyłączeniem jednak ludzkich encefalopatii gąbczastych zgodnie z § 6 (1) 1. d) IfSG.

Właściwy powiat zarządzeniem ogólnym z 18 marca 2020 roku zakazał właścicielom hotelom m.in. zakwaterowania gości. Po czasowym złagodzeniu środków, 2 listopada 2020 roku ponownie wprowadzono zakaz noclegów.

Dotychczasowe wyroki

Sąd Okręgowy w Hanowerze orzekł, że powództwo o zapłatę jest co do zasady uzasadnione, a ubezpieczenie jest zobowiązane do pokrycia szkody powstałej w wyniku ponownego zamknięcia ubezpieczonego zakładu (wyrok częściowy z 19 kwietnia 2021, sygn. 2 O 164/2).

Ubezpieczyciel wniósł apelację. Wyższy Sąd Krajowy w Celle oddalił powództwo o zapłatę w całości i odrzucił dalsze środki zaskarżenia (wyrok z 18 listopada 2021, 8 U 123/21). Od tego wyroku obie strony wniosły rewizję.

Nowy wyrok BGH

Sędziowie Federalnego Trybunału Sprawiedliwości orzekli teraz, że ubezpieczonej na podstawie uzgodnionych tu warunków ubezpieczenia przysługują roszczenia z tytułu ubezpieczenia od zamknięcia zakładu z powodu częściowego zawieszenia działalności jej hotelu w Dolnej Saksonii w związku z pandemią Covid-19 podczas drugiego lockdownu. Jednocześnie jasno stwierdzili, że ubezpieczyciel nie jest zobowiązany do wypłaty odszkodowania z tytułu zamknięcia zakładu podczas pierwszego lockdownu (wyrok z 18 stycznia 2023, IV ZR 465/21).

W kwestii chorób wymienionych z nazwy BGH stoi po stronie sądu odwoławczego. Sędziowie tam nie uznali, że lista wymienionych chorób ogranicza się do momentu zawarcia umowy. Ponieważ warunki wielokrotnie odnosiły się do ustawy o ochronie przed zakażeniami (IFSG), ale bez wskazania konkretnej wersji ustawy ani momentu, ubezpieczony może zakładać, że dla świadczenia decydujący jest moment wystąpienia zdarzenia ubezpieczeniowego.

Z drugiej strony możliwa jest również interpretacja, że odniesienie do paragrafów 6 i 7 IFSG miało dotyczyć wersji obowiązującej w momencie zawarcia umowy. Problem polega na tym, że z klauzuli nie wynika jednoznacznie, że ubezpieczyciel przy określeniu zakresu świadczenia powołuje się na choroby i patogeny wymienione z nazwy w powyższych paragrafach w momencie zawarcia umowy. Wręcz przeciwnie, możliwa jest również interpretacja rozważana przez sąd odwoławczy, że klauzula obejmuje swoim odniesieniem do odpowiednich paragrafów choroby i patogeny wymienione z nazwy w momencie wydania zarządzenia przez organ.

„Te wątpliwości interpretacyjne działają na niekorzyść użytkownika klauzuli" – stwierdzili sędziowie. Punkt 3.4 BBSG 19 nie zawiera – inaczej niż warunki ubezpieczenia, na których opierał się wyrok BGH ze stycznia 2022 – enumeratywnego wyliczenia ubezpieczonych chorób podlegających obowiązkowi zgłoszenia oraz patogenów chorób.

„Sąd odwoławczy słusznie przyjął zatem, że powódka może żądać pożądanego stwierdzenia z tytułu częściowego zawieszenia działalności jej zakładu od 2 listopada 2020 roku, ponieważ choroba Covid-19 i patogen Sars-Cov-2 zostały wymienione z nazwy z chwilą wejścia w życie Drugiej ustawy o ochronie ludności w przypadku sytuacji epidemicznej o krajowym zasięgu (…)."

Ponadto sąd odwoławczy słusznie przyjął, że w momencie pierwszego zamknięcia zakładu zarządzeniem ogólnym z 18 marca 2020 roku brakowało wymienienia z nazwy choroby lub patogenu wymaganego zgodnie z punktem 3.4 BBSG 19.

Ograniczenie zakresu świadczenia do „chorób i patogenów wymienionych z nazwy w paragrafach 6 i 7 ustawy o ochronie przed zakażeniami" wskazuje przeciętnemu ubezpieczonemu, że ochrona ubezpieczeniowa obejmuje jedynie choroby i patogeny wskazane z nazwy w tych przepisach. Dla przeciętnego ubezpieczonego jest dostatecznie zrozumiałe, że wynikający z tego katalog ubezpieczonych chorób i patogenów nie obejmuje wszystkich chorób i patogenów podlegających obowiązkowi zgłoszenia zgodnie z IFSG, a zatem mogą istnieć luki w ochronie ubezpieczeniowej. „Warunki nie wzbudzają u niego przekonania, że każde zamknięcie zakładu na podstawie IFSG jest objęte ochroną ubezpieczeniową" – głosi komunikat prasowy BGH.