Lata składkowe w ubezpieczeniu emerytalnym — Jak zabezpieczyć swoją emeryturę dzięki wyjaśnieniu konta

W Niemczech otrzymują Państwo emeryturę dopiero po spełnieniu określonych warunków. Do najważniejszych należy odpowiednia liczba tzw. lat składkowych na Państwa koncie emerytalnym. Oprócz okresu zatrudnienia istnieje wiele innych okresów w Państwa życiu, które zaliczają się do emerytury.

Co należy zrobić:

• Sprawdzić, jakie różne okresy mają Państwo już zgromadzone.
• Jako rodzic złożyć wniosek o uznanie okresów wychowywania dzieci.
• Wystąpić do ubezpieczenia emerytalnego o wyjaśnienie konta (Kontenklärung).
• Postarać się uzupełnić luki na koncie składkami dobrowolnymi.

Co to są lata składkowe i okres oczekiwania?

Lata składkowe i okres oczekiwania (Wartezeit) to różne pojęcia w ustawowym ubezpieczeniu emerytalnym, które należy znać, aby prawidłowo ocenić swoje prawo do emerytury.

Co oznacza okres oczekiwania przy emeryturze?

Okres oczekiwania to czas, w którym musieli Państwo być w określony sposób objęci ustawowym ubezpieczeniem emerytalnym, aby nabyć prawo do emerytury. Dla różnych rodzajów emerytur obowiązują różne okresy oczekiwania.

Co to są lata składkowe?

Lata składkowe, a dokładniej okresy składkowe, to miesiące, w których wpłacali Państwo pieniądze do ubezpieczenia emerytalnego. Uznawane są również miesiące, w których ubezpieczenie emerytalne naliczyło Państwu składki ze względu na określone okoliczności. Okresy składkowe wpływają bezpośrednio na wysokość Państwa emerytury.

Co to są okresy nieskładkowe i okresy uwzględniane?

Oprócz tego istnieją okresy nieskładkowe oraz okresy uwzględniane (Berücksichtigungszeiten). Są one zaliczane na przykład wtedy, gdy wychowywali Państwo dziecko. Okresy uwzględniane i nieskładkowe z reguły nie wpływają bezpośrednio lub w ogóle na wysokość emerytury.

Co to są okresy zaliczane?

Przy emeryturach z tytułu niezdolności do pracy i rentach rodzinnych występują również okresy zaliczane (Zurechnungszeiten). Ponieważ dotyczą one szczególnych przypadków, szczegółowe informacje można znaleźć w naszych poradnikach dotyczących emerytury z tytułu niezdolności do pracy i renty rodzinnej.

Jak zaliczane są okresy wychowywania dzieci?

Wychowywanie dzieci pochłania dużo czasu, w którym mogą Państwo nie pracować w pełnym wymiarze godzin lub wcale. Dlatego ubezpieczenie emerytalne przewiduje różne formy wyrównania. Okresy wychowywania dzieci, znane również jako „emerytura matek", zaliczają się do okresów składkowych i bezpośrednio podwyższają emeryturę. Za każde dziecko przysługuje 36 miesięcy (3 lata składkowe).

Okresy uwzględniania dzieci nie zaliczają się do okresów składkowych, lecz do okresów uwzględnianych; mogą jednak pośrednio podwyższyć emeryturę. Są one zaliczane niezależnie od liczby dzieci, maksymalnie do dziesięciu lat na określone okresy oczekiwania.

Jaką rolę odgrywają kształcenie, szkoła i studia?

Od 17. roku życia okresy nauki szkolnej i studia wyższe zaliczają się do okresów zaliczanych. Są one uwzględniane maksymalnie przez osiem lat na określone okresy oczekiwania, lecz nie podwyższają emerytury. Za okres studiów lub kształcenia przekraczający ten czas mogą Państwo dobrowolnie uiścić składki wyrównawcze.

Co się liczy w przypadku bezrobocia?

Nawet w przypadku bezrobocia mogą Państwo gromadzić okresy na koncie emerytalnym. Warunkiem jest, aby byli Państwo objęci ustawowym ubezpieczeniem emerytalnym co najmniej rok przed bezrobociem, praca była objęta obowiązkiem ubezpieczeniowym oraz byli Państwo zarejestrowani jako osoby bezrobotne.

W okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych urząd pracy opłaca składki do ubezpieczenia emerytalnego. Jest to zatem okres składkowy, który podwyższa emeryturę i może być zaliczony na poczet okresu oczekiwania.

Jak wpływa praca na zlecenie (Minijob) na emeryturę?

Zasadniczo przy pracy na zlecenie (Minijob) są Państwo dobrowolnie objęci ubezpieczeniem emerytalnym. Wówczas Państwa czas pracy zalicza się jako okres składkowy, podwyższa emeryturę i może być zaliczony na poczet okresu oczekiwania.

Jeśli jednak zrezygnują Państwo z ubezpieczenia dobrowolnie, składkę opłaca jedynie pracodawca. Przy dwunastomiesięcznej pracy na zlecenie na poczet okresu oczekiwania zaliczane są maksymalnie cztery miesiące.

Jakie okresy liczą się w przypadku choroby i opieki?

Jeśli zachorują i nie mogą Państwo wykonywać pracy objętej obowiązkiem ubezpieczeniowym, ten okres jest uwzględniany na koncie emerytalnym. Dotyczy to również czasu trwania rehabilitacji. Otrzymują Państwo wtedy zasiłek chorobowy lub zasiłek przejściowy. Okresy te podwyższają emeryturę i mogą być zaliczone na poczet okresu oczekiwania.

Płatnikiem ubezpieczenia są Państwo również wtedy, gdy opiekują się Państwo krewnym w jego środowisku domowym bez wynagrodzenia. Warunkiem jest, aby osoba wymagająca opieki otrzymywała świadczenia z ubezpieczenia pielęgnacyjnego.

Czy okresy służby i wolontariatu liczą się do emerytury?

Jeśli odbyli Państwo służbę zastępczą, wojskową lub federalną służbę wolontariacką, byli w tym czasie objęci obowiązkowym ubezpieczeniem emerytalnym. Dotyczy to również dobrowolnego roku społecznego lub ekologicznego. Ponieważ są to okresy składkowe, emerytura jest podwyższana i mogą być one zaliczone na poczet okresu oczekiwania.

Jak wpływają małżeństwo i rozwód na emeryturę?

Przy rozwodzie małżeństwa lub zarejestrowanego związku partnerskiego obie strony powinny mieć równe uprawnienia. Temu służy wyrównanie zaopatrzeniowe (Versorgungsausgleich). Nabyte łącznie punkty zarobkowe są dzielone po połowie.

Można również dobrowolnie podzielić punkty zarobkowe w małżeństwie — jest to tzw. podział emerytalny (Rentensplitting). Warunkiem jest zawarcie małżeństwa po 31 grudnia 2001 r. oraz posiadanie przez obojga małżonków co najmniej 25 lat okresów emerytalnych.

Jak zabezpieczyć emeryturę składkami dobrowolnymi?

Dzięki składkom dobrowolnym mogą Państwo uzupełnić brakujące okresy oczekiwania na koncie emerytalnym.

Dla kogo możliwe są składki dobrowolne?

Zasadniczo składki dobrowolne mogą Państwo opłacać tylko wtedy, gdy nie są Państwo objęci ustawowym ubezpieczeniem emerytalnym — na przykład jako osoba samozatrudniona, gospodyni domowa lub pracując za granicą.

Jeśli są Państwo objęci ustawowym ubezpieczeniem emerytalnym, mogą Państwo wykupić jedynie składki za okresy nauki szkolnej i studiów — najpóźniej do 45. roku życia.

Należy pamiętać: składki dobrowolne za dany rok można opłacić najpóźniej do 31 marca roku następnego.

Jak działa wyjaśnienie konta emerytalnego?

Dzięki wyjaśnieniu konta (Kontenklärung) sprawdzają Państwo, jakie miesiące okresu oczekiwania są już zapisane na koncie emerytalnym i czy wszystkie okresy zostały prawidłowo odnotowane. Wniosek można złożyć online za pomocą formularza V0100.

Jak weryfikuje się Państwa okresy?

Dane dotyczące zatrudnienia objętego obowiązkiem ubezpieczeniowym, bezrobocia lub choroby są z reguły zgłaszane automatycznie i prawidłowo odnotowane. Jeśli występują luki, ubezpieczenie emerytalne skontaktuje się z Państwem w celu wyjaśnienia. Różne okresy mogą być potwierdzone na różne sposoby:

• Zatrudnienie — za pomocą odpowiednich pasków wynagrodzenia lub rocznych świadectw podatkowych.
• Choroba — za pomocą zaświadczeń lekarskich lub od kasy chorych.
• Zasiłek dla bezrobotnych — za pomocą decyzji przyznającej zasiłek.
• Okresy wychowywania dzieci — wymagają złożenia wniosku formularzem V0800.
• Okresy nauki — za pomocą zaświadczenia ze szkoły lub uczelni. Nie jest wymagane uzyskanie dyplomu.

Kiedy należy przeprowadzić wyjaśnienie konta?

Zalecamy złożenie wniosku o wyjaśnienie konta jak najwcześniej. Im dłużej dane okresy leżą w przeszłości, tym trudniej może być zdobyć odpowiednie zaświadczenia. Ponadto mogą Państwo wcześniej ocenić, czy warto uzupełnić konto emerytalne składkami dobrowolnymi.

Co dzieje się po wyjaśnieniu konta?

Po wyjaśnieniu wszystkich okresów z ubezpieczeniem emerytalnym otrzymują Państwo tzw. decyzję ustalającą (Feststellungsbescheid). Ewentualne błędy mogą być korygowane również po wydaniu decyzji.