Dlaczego każdy potrzebuje prywatnego ubezpieczenia OC

Chociaż prywatne ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej nie jest wymagane ustawowo, zalicza się ono do najważniejszych ubezpieczeń. W niniejszym poradniku eksperckim dowiedzą się Państwo, w jakich sytuacjach codziennych prywatne ubezpieczenie OC jest niezbędne i jakie świadczenia obejmuje.

15.03.2021

Czym jest szkoda z tytułu odpowiedzialności cywilnej? Kodeks cywilny reguluje to jednoznacznie:

W § 823 niemieckiego kodeksu cywilnego (BGB) kwestia „obowiązku ponoszenia odpowiedzialności" jest jasno uregulowana:

„Kto umyślnie lub wskutek niedbalstwa bezprawnie narusza życie, ciało, zdrowie, wolność, własność lub inne prawa drugiej osoby, jest zobowiązany do naprawienia wynikłej z tego szkody."

Istotą prawa jest zatem obowiązujący każdego obowiązek naprawienia szkody wyrządzonej innej osobie. Przy szczegółowej analizie tekstu ustawy należy zwrócić szczególną uwagę na następujące kwestie:

• Tekst ustawy nie zawiera żadnych ograniczeń w odniesieniu do osoby sprawcy. Obowiązek naprawienia szkody dotyczy zatem każdego.
• Wyliczenie obszarów, w których doszło do „naruszenia" – w szczególności sformułowanie „inne prawa" – wyraźnie wskazuje, jak szerokie mogą być możliwości powstania szkody.
• Należy zwrócić uwagę na termin „bezprawnie", który ogranicza odpowiedzialność w tym sensie, że musiało dojść do działania sprzecznego z obowiązującym prawem.
• Szczególnie ist istotne, że ustawa nie przewiduje żadnych ograniczeń co do wysokości odszkodowania. Oznacza to zarówno to, że wysokość szkody nie jest ograniczona z góry, jak i to, że sprawca odpowiada całym swoim majątkiem, a nawet ponad jego wartość. W skrajnych przypadkach może to oznaczać zadłużenie na całe życie lub upadłość konsumencką, a więc zagrożenie całego dotychczasowego bytu.

Kto zatem potrzebuje prywatnego ubezpieczenia OC?

Analiza tekstu ustawy prowadzi do jasnego wniosku: każdy potrzebuje prywatnej ochrony z tytułu odpowiedzialności cywilnej. Kto uważa, że może uniknąć ryzyka odpowiedzialności poprzez permanentnie ostrożne postępowanie, ten popełnia niebezpieczny błąd: leży w naturze ludzkiej popełnianie błędów i bywanie nieuwag. Uniknięcie tego jest całkowicie niemożliwe.

W jakich przypadkach wypłaca prywatne ubezpieczenie OC? Przykłady z praktyki:

Kto jako pieszy, rowerzysta lub rolkarz porusza się w ruchu drogowym, automatycznie naraża innych uczestników ruchu oraz „rzeczy" znajdujące się w otoczeniu. Rowerzysta na chwilę zostaje rozproszony przez hałas, słońce lub ruch w polu widzenia. Skutek: nie zauważa innego uczestnika ruchu nadjeżdżającego „z prawej strony" – dochodzi do wypadku. Podczas gry w piłkę leci ona w okno; w wyniku odłamków szkła zostaje ranny mieszkaniec. Możliwości i przykłady szkód są różnorodne i nieograniczone. Większość przypadków pokazuje jednak, że wynikają one z całkowicie normalnego, ludzkiego zachowania.

A kiedy prywatne ubezpieczenie OC nie wypłaca odszkodowania?

Zasadnicze ograniczenie ubezpieczenia OC dotyczy jednak następujących kwestii:

• Działanie umyślne: W przypadku umyślnie wyrządzonej szkody ubezpieczenie OC nie wypłaca odszkodowania. Jest to zrozumiałe, gdyż w przeciwnym razie otwarte zostałyby drzwi dla działania w złej wierze. Takiego ryzyka nie może pokryć żadne ubezpieczenie.
• Ubezpieczenie OC z tytułu działalności zawodowej: Oczywiście nie stanowi ono elementu prywatnego ubezpieczenia OC.
• Ryzyka wymagające odrębnego ubezpieczenia: Niektóre okoliczności wiążą się z bardzo specyficznymi ryzykami i muszą być zabezpieczone przez dedykowane ubezpieczenia OC. Z reguły nie są one objęte standardowym prywatnym ubezpieczeniem OC. Należą do nich na przykład:
  • Ubezpieczenie OC posiadacza zwierząt
  • Ubezpieczenie OC właściciela nieruchomości
  • Ubezpieczenie OC z tytułu zanieczyszczenia wód
  • Szczególnie aktualne: ubezpieczenie dronów. W przypadku coraz bardziej rozpowszechniających się urządzeń latających należy sprawdzić – w zależności od ich wielkości lub mocy – czy są one objęte zwykłym prywatnym ubezpieczeniem OC, czy też wymagają odrębnego ubezpieczenia.

Jakie szkody są objęte ubezpieczeniem i jakie koszty są pokrywane?

Prywatne ubezpieczenie OC pokrywa koszty naprawy lub wymiany uszkodzonych lub zniszczonych przedmiotów.

W przypadku osób rannych pokrywane są koszty ratunku i leczenia oraz ewentualnie zadośćuczynienie. Ważne: koszty lekarskie pokrywa co prawda w pierwszej kolejności [ubezpieczenie zdrowotne]/ubezpieczenie-zdrowotne-niemczech-gkv-pkv/ osoby poszkodowanej, jednak ubezpieczyciel może zażądać ich zwrotu od Państwa jako sprawcy szkody. Jeśli szkody zdrowotne nie dadzą się w pełni „naprawić" – czyli wyleczyć – mogą wystąpić poważne następstwa, tj. długotrwała lub całkowita utrata zdolności do zarobkowania, koszty dalszego leczenia i koniecznej opieki pielęgniarskiej, niezbędne prace remontowe, a nawet dożywotnia renta. Powstałe w ten sposób kwoty odszkodowań praktycznie nikt nie jest w stanie pokryć z normalnych dochodów.

Jakie elementy powinno zawierać dobre prywatne ubezpieczenie OC?

Podstawowa zasada prywatnego ubezpieczenia OC jest jasna. W codziennym życiu istnieją jednak szczególne sytuacje i zdarzenia, które nie są objęte standardową ochroną ubezpieczeniową. Dlatego renomowani ubezpieczyciele oferują następujące rozszerzenia ochrony:

• Pokrycie w przypadku braku sprawcy (Ausfalldeckung): Są Państwo poszkodowanym, ale sprawca albo nie ma odpowiedniego ubezpieczenia OC, albo nie posiada wystarczającego majątku, aby naprawić wyrządzoną Państwu szkodę. Dzięki rozszerzeniu „Ausfalldeckung" Państwa własne prywatne ubezpieczenie OC pokrywa szkodę.
• Czynności grzecznościowe (Gefälligkeitshandlungen): Pomagają Państwo komuś przy określonych czynnościach, które nie mają charakteru zarobkowego – np. przy przeprowadzce lub remoncie mieszkania. Jeśli wyrządzą Państwo przy tym szkodę osobie trzeciej, ta z mocy prawa zasadniczo nie ma roszczenia o odszkodowanie. Może to oczywiście prowadzić do poważnych problemów interpersonalnych z przyjaciółmi, rodziną i krewnymi. Jeśli klauzula „czynności grzecznościowe" jest zawarta w Państwa ubezpieczeniu, wówczas ochrona ubezpieczeniowa obowiązuje również w takim przypadku.
• Zrzeczenie się zarzutu niepoczytalności deliktowej: Małe dzieci nie mogą być z mocy przepisów pociągnięte do odpowiedzialności za swoje czyny. Dla osoby poszkodowanej jest to frustrujące, ponieważ nie przysługuje jej roszczenie o odszkodowanie. Dla Państwa jako rodziców może to być problematyczne, jeśli poszkodowany należy do kręgu znajomych. Jeśli kwestia „niepoczytalności deliktowej" jest elementem warunków Państwa ubezpieczenia OC, wiek dzieci-sprawców (a zatem ewentualna niepoczytalność) nie jest weryfikowany.
• Utrata kluczy – klucze służbowe i prywatne: Zwłaszcza w przypadku drzwi wejściowych do większych kompleksów mieszkaniowych lub dostępu do firmy (miejsca pracy!) utrata klucza może wymagać wymiany zamków w szerokim zakresie. Koszty takiej operacji mogą być bardzo wysokie. Jeśli utrata kluczy jest objęta prywatnym ubezpieczeniem OC, koszty te zostaną pokryte.
• Szkody w rzeczach wynajętych (Mietsachschäden): Szkody w wynajętych pomieszczeniach mieszkalnych oraz w ruchomościach (wyposażeniu) w hotelach, domkach letniskowych itp. z reguły nie są ubezpieczone. Dlatego zaleca się objęcie tego ryzyka odrębnym ubezpieczeniem. Uwaga: szyby okienne są wyłączone, ponieważ wymagają odrębnego ubezpieczenia.

Na co powinny zwrócić uwagę rodziny przy prywatnym ubezpieczeniu OC?

Ważna jest wystarczająco wysoka suma gwarancyjna, tj. kwota, do której ubezpieczyciel wypłaca świadczenie na każdy przypadek ubezpieczeniowy. Powinna ona wynosić co najmniej 5 milionów euro. Dzieci powinny pozostać objęte ubezpieczeniem również po ukończeniu szkoły, w okresie studiów lub nauki zawodu. W przypadku małych dzieci powinna być uwzględniona wyżej wymieniona klauzula niepoczytalności deliktowej.

Ubezpieczony (posiadacz umowy) to ojciec lub matka, jednak wszyscy pozostali członkowie rodziny powinni być objęci ubezpieczeniem zgodnie z warunkami umowy.

Jakie błędy popełnia się najczęściej przy zawieraniu ubezpieczenia OC?

Najczęstszym błędem jest wybór ubezpieczenia wyłącznie pod kątem „ceny". Aby zaoszczędzić kilka euro rocznie, rezygnuje się z doradztwa i samodzielnie szuka w internecie pozornie najtańszego oferenta. Zawarcie umowy następuje najczęściej przy założeniu, że wszystko jest ubezpieczone i wszystkie szkody zostaną wypłacone. Często jednak bardzo ważne wyżej wymienione klauzule nie są uwzględnione. Brak analizy ze strony eksperta ds. ubezpieczeń prowadzi do tego, że pewne ryzyka nie zostają samodzielnie rozpoznane i nie są objęte odrębnym ubezpieczeniem. W przypadku szkody każdy ubezpieczyciel weryfikuje, czy ochrona ubezpieczeniowa istnieje zgodnie z warunkami umowy, czy nie. Nierzadko w przypadku „tanich ofert" dochodzi do odmowy wypłaty odszkodowania. Oszczędzano w niewłaściwym miejscu.

Jakie błędne przekonania dotyczą prywatnego ubezpieczenia OC?

Najczęstszym błędem jest przekonanie, że w przypadku szkód rzeczowych ubezpieczona jest wartość nowa. Ustawa zobowiązuje do naprawienia szkody. Jeśli rzecz jest starsza, nie jest już warta oryginalnej ceny zakupu. Poszkodowany ma prawo jedynie do naprawy (przywrócenia funkcjonalności) lub aktualnej wartości zniszczonej rzeczy.

Przy składaniu wniosku bardzo ważne jest prawidłowe i zgodne z prawdą udzielenie odpowiedzi na wszystkie pytania. W przypadku samej szkody popełnia się najczęściej błędy, które prowadzą do odmowy wypłaty. Poczynając od obowiązku niezwłocznego zgłoszenia szkody, aż po poważny błąd w postaci uznania winy wobec poszkodowanego.

Zarówno ustawowo uregulowana odpowiedzialność cywilna, jak i ochrona ubezpieczeniowa z tego tytułu, są złożonymi zagadnieniami wymagającymi specjalistycznej wiedzy fachowej. Dlatego już na etapie zawierania umowy warto zasięgnąć porady wyspecjalizowanego pośrednika ubezpieczeniowego. Będzie on również do Państwa dyspozycji w przypadku konkretnej szkody, aby uniknąć typowych błędów prowadzących do odmowy wypłaty świadczenia.