Alternatywy dla ubezpieczenia na wypadek niezdolności do pracy — Pięć możliwości zabezpieczenia dochodu

• W przypadku istniejących schorzeń lub wykonywania fizycznie wyczerpującego zawodu uzyskanie ubezpieczenia na wypadek niezdolności do pracy może być trudne.

• Najlepszą alternatywą dla ubezpieczenia na wypadek niezdolności do pracy jest ubezpieczenie od niezdolności do jakiejkolwiek pracy (Erwerbsunfähigkeitsversicherung). Wypłaca ono świadczenie w przypadku, gdy osoba ubezpieczona nie jest w stanie wykonywać żadnego zawodu przez więcej niż trzy godziny dziennie.

• Pozostałe możliwości to: ubezpieczenie na utratę zdolności podstawowych, ubezpieczenie od ciężkich chorób (Dread-Disease), ubezpieczenie Multi-Risk oraz ubezpieczenie od następstw nieszczęśliwych wypadków.

• Należy sprawdzić u niezależnego pośrednika ubezpieczeniowego, czy uzyskanie ubezpieczenia na wypadek niezdolności do pracy jest w ogóle możliwe.

• Jeśli nie, warto skorzystać z porady dotyczącej alternatywnych form zabezpieczenia.

• W zakresie doradztwa dotyczącego ubezpieczenia na wypadek niezdolności do pracy oraz jego alternatyw redakcja Finanztip rekomenduje: von Buddenbrock Concepts, Hoesch & Partner, Dr. Schlemann unabhängige Finanzberatung, BVLG (Beamtenversorgung leicht gemacht) oraz CS Capital Synergy.

Spis treści

1. Alternatywy dla ubezpieczenia na wypadek niezdolności do pracy — jakie istnieją?
2. Gdzie można uzyskać poradę dotyczącą alternatyw?
3. Czym jest ubezpieczenie od niezdolności do jakiejkolwiek pracy?
4. Co oferuje ubezpieczenie na utratę zdolności podstawowych?
5. Kiedy wypłaca ubezpieczenie od ciężkich chorób?
6. Czym jest ubezpieczenie Multi-Risk?
7. Czy ubezpieczenie od następstw nieszczęśliwych wypadków stanowi sensowną alternatywę?

Uzyskanie ubezpieczenia na wypadek niezdolności do pracy nie zawsze jest łatwe. Szczególnie osoby z istniejącymi schorzeniami często napotykają problem — albo w ogóle nie mogą uzyskać ochrony ubezpieczeniowej, albo miesięczne składki są tak wysokie, że ubezpieczenie pozostaje poza zasięgiem finansowym. Dotyczy to w szczególności niektórych grup zawodowych, takich jak rzemieślnicy czy opiekunowie osób starszych, dla których składki bywają szczególnie wysokie.

Tymczasem ubezpieczenie na wypadek niezdolności do pracy zalicza się do najważniejszych ubezpieczeń: chroni ono w sytuacji, gdy osoba ubezpieczona nie jest już w stanie wykonywać swojego zawodu — i w skrajnych przypadkach zapobiega finansowej katastrofie. W niniejszym poradniku przedstawiono, jakie alternatywy dla ubezpieczenia na wypadek niezdolności do pracy istnieją i które z nich są sensowne.

Alternatywy dla ubezpieczenia na wypadek niezdolności do pracy — jakie istnieją?

Najważniejszymi alternatywami dla ubezpieczenia na wypadek niezdolności do pracy są: ubezpieczenie od niezdolności do jakiejkolwiek pracy, ubezpieczenie od ciężkich chorób (Dread-Disease), ubezpieczenie na utratę zdolności podstawowych, ubezpieczenie Multi-Risk oraz ubezpieczenie od następstw nieszczęśliwych wypadków. Należy jednak podkreślić: żadne z tych ubezpieczeń nie stanowi pełnowartościowego zamiennika ubezpieczenia na wypadek niezdolności do pracy. W przypadku braku możliwości uzyskania takiego ubezpieczenia lub jego nieprzystępności cenowej należy zawsze liczyć się z ograniczeniami w zakresie ochrony ubezpieczeniowej.

Pięć alternatyw dla ubezpieczenia na wypadek niezdolności do pracy

Gdzie można uzyskać poradę dotyczącą alternatyw?

Aby ustalić, które alternatywy dla ubezpieczenia na wypadek niezdolności do pracy wchodzą w grę w indywidualnej sytuacji, zaleca się skorzystanie ze wsparcia niezależnego pośrednika ubezpieczeniowego. W zakresie doradztwa redakcja rekomenduje następujących pośredników:

• Von Buddenbrock Concepts — wsparcie w zakresie ubezpieczenia na wypadek niezdolności do pracy i alternatyw
• Hoesch & Partner — wsparcie w zakresie ubezpieczenia na wypadek niezdolności do pracy i alternatyw
• Dr. Schlemann unabhängige Finanzberatung — wsparcie w zakresie ubezpieczenia na wypadek niezdolności do pracy i alternatyw
• BVLG — Beamtenversorgung leicht gemacht — wsparcie w zakresie ubezpieczenia na wypadek niezdolności do pracy i alternatyw
• CS Capital Synergy — wsparcie w zakresie ubezpieczenia na wypadek niezdolności do pracy i alternatyw

Istotne: Pośrednik powinien w pierwszej kolejności sprawdzić możliwość zawarcia ubezpieczenia na wypadek niezdolności do pracy. Często nawet przy istniejących schorzeniach lub wykonywaniu ryzykownego zawodu możliwe jest uzyskanie przystępnego cenowo ubezpieczenia. Alternatywne formy zabezpieczenia powinny stanowić rozwiązanie awaryjne wyłącznie w przypadku, gdy uzyskanie ubezpieczenia na wypadek niezdolności do pracy nie jest możliwe.

W pierwszej kolejności pośrednik powinien przeprowadzić anonimowe zapytanie ryzyka (anonyme Risikovoranfrage). Zwraca się wówczas do kilku ubezpieczycieli z pytaniem, na jakich warunkach zaoferowaliby ubezpieczenie na wypadek niezdolności do pracy. Dane osobowe pozostają przy tym anonimowe. Dlaczego to podejście jest tak ważne, można przeczytać w poradniku dotyczącym anonimowego zapytania ryzyka.

W przypadku istniejących schorzeń może się zdarzyć, że osoba ubezpieczona nie przejdzie badania zdrowotnego wymaganego przez ubezpieczycieli. Na przykład osoby, które w ciągu pięciu lat przed złożeniem wniosku o ubezpieczenie na wypadek niezdolności do pracy były pod opieką psychologiczną, często mają trudności ze znalezieniem odpowiedniej oferty. Ubezpieczyciele traktują takie schorzenia jako ryzyko konieczności wypłaty renty. W takiej sytuacji warto skonsultować się z pośrednikiem w sprawie alternatywnych form zabezpieczenia.

Niemniej należy omówić z pośrednikiem, kiedy ponowne przeprowadzenie anonimowego zapytania ryzyka będzie celowe. Choroby, które są wyleczone od co najmniej pięciu lat, nie muszą już być zgłaszane. Po upływie tego okresu realna szansa na uzyskanie ubezpieczenia na wypadek niezdolności do pracy pojawia się ponownie. W międzyczasie ochronę zapewnia przynajmniej jedno z ubezpieczeń alternatywnych.

Alternatywne zabezpieczenie może być również sensowne dla określonych grup zawodowych — szczególnie z branży rzemieślniczej lub opiekuńczej. Dla nich ubezpieczenie na wypadek niezdolności do pracy może być bardzo kosztowne. Na przykład płytkarz płaci średnio 275 euro miesięcznie za rentę w wysokości 1 500 euro w przypadku niezdolności do pracy. Dla porównania: prawnik lub lekarz ogólny płaci za tę samą kwotę mniej niż 60 euro miesięcznie. Informacje o składkach w innych zawodach znajdują się w poradniku dotyczącym kosztów ubezpieczenia na wypadek niezdolności do pracy.

Czym jest ubezpieczenie od niezdolności do jakiejkolwiek pracy?

Ubezpieczenie od niezdolności do jakiejkolwiek pracy (Erwerbsunfähigkeitsversicherung, EU) jest najbardziej zbliżone do ubezpieczenia na wypadek niezdolności do pracy. Wypłaca ono świadczenie w przypadku, gdy osoba ubezpieczona jest w stanie pracować mniej niż trzy godziny dziennie. Nie ma przy tym znaczenia, czy przyczyną jest choroba czy wypadek. Dla porównania: ubezpieczenie na wypadek niezdolności do pracy wypłaca rentę już wtedy, gdy osoba ubezpieczona może wykonywać tylko 50 procent zadań w swoim ostatnim zawodzie.

Uwaga: Ubezpieczenie od niezdolności do jakiejkolwiek pracy wypłaca świadczenie wyłącznie wtedy, gdy osoba ubezpieczona nie jest w stanie wykonywać ani swojego ostatniego zawodu, ani żadnej innej pracy. To ograniczenie może stanowić problem dla osób wykonujących pracę fizyczną.

Przykład: Płytkarz Anton ma problemy z oboma stawami kolanowymi i nie może już wykonywać swojego zawodu. Z punktu widzenia ubezpieczyciela jest jednak wystarczająco sprawny do pracy biurowej. Ze względu na brak doświadczenia w tej dziedzinie nie może jednak znaleźć zatrudnienia. Anton pozostaje bezrobotny i nie otrzymuje świadczenia z ubezpieczenia od niezdolności do jakiejkolwiek pracy.

Czy w przypadku ubezpieczenia od niezdolności do jakiejkolwiek pracy występują pytania zdrowotne?

Badanie zdrowotne w przypadku ubezpieczenia od niezdolności do jakiejkolwiek pracy jest równie szczegółowe jak w przypadku ubezpieczenia na wypadek niezdolności do pracy. Dla osób z wcześniejszymi schorzeniami psychicznymi ubezpieczenie EU nie stanowi zatem często odpowiedniej alternatywy. Osoby, które ze względu na leczenie psychologiczne nie uzyskały ubezpieczenia na wypadek niezdolności do pracy, z reguły napotykają również trudności w zawarciu ubezpieczenia od niezdolności do jakiejkolwiek pracy.

W przypadku innych schorzeń warunki przyjęcia do ubezpieczenia EU mogą być jednak mniej rygorystyczne. Warto wówczas zasięgnąć szczegółowej porady u pośrednika ubezpieczeniowego. Dzięki anonimowemu zapytaniu ryzyka pośrednik może ustalić, na jakich warunkach możliwe byłoby zawarcie ubezpieczenia.

Więcej informacji w poradniku o ubezpieczeniu od niezdolności do jakiejkolwiek pracy

• Ubezpieczenie od niezdolności do jakiejkolwiek pracy stanowi alternatywę w przypadku braku możliwości uzyskania ubezpieczenia na wypadek niezdolności do pracy.
• Dalsze alternatywy: ubezpieczenie od ciężkich chorób, ubezpieczenie na utratę zdolności podstawowych, ubezpieczenie Multi-Risk.

Co oferuje ubezpieczenie na utratę zdolności podstawowych?

Ubezpieczenie na utratę zdolności podstawowych (Grundfähigkeitsversicherung) obejmuje ochroną podstawowe zdolności, takie jak wzrok, posługiwanie się dłońmi czy schylanie się i klękanie. Ochroną objęte są również niektóre poważne schorzenia psychiczne, takie jak depresja czy zaburzenia pamięci — choć nie w takim samym zakresie jak w przypadku ubezpieczenia na wypadek niezdolności do pracy.

W przypadku utraty jednej lub większej liczby zdolności podstawowych wypłacana jest miesięczna renta. Kiedy dana zdolność uznawana jest za utraconą, może być jednak różnie definiowane przez poszczególnych ubezpieczycieli: jeden może uznać zdolność widzenia za utraconą przy ostrości wzroku poniżej 30 procent, podczas gdy inny wypłaci świadczenie dopiero przy całkowitej ślepocie. To znacznie utrudnia porównywanie poszczególnych ofert i wariantów.

Ponadto ubezpieczenie na utratę zdolności podstawowych wypłaca świadczenie ze względu na restrykcyjne warunki jedynie w bardzo specyficznych przypadkach.

Przykład: Mareike po udarze mózgu ma poważne zaburzenia mowy i nie może już wykonywać pracy doradcy klienta. Ubezpieczenie na utratę zdolności podstawowych wypłaca jednak świadczenie dopiero wtedy, gdy Mareike w ogóle nie jest w stanie mówić.

Dla osób wykonujących zawody rzemieślnicze, które nie mogą wykonywać swojej pracy bez schylania się lub klękania, ubezpieczenie na utratę zdolności podstawowych może w indywidualnych przypadkach stanowić rozwiązanie. Należy jednak pamiętać, że niektóre wcześniejsze schorzenia mogą prowadzić do wyłączeń lub dopłat do ryzyka również w przypadku tego ubezpieczenia. Warto zatem skorzystać z pomocy pośrednika w celu znalezienia najlepszej oferty.

Kiedy wypłaca ubezpieczenie od ciężkich chorób?

Ubezpieczenie od ciężkich chorób (Dread-Disease-Versicherung) wypłaca świadczenie wyłącznie w przypadku poważnych chorób. Ochrona obejmuje na przykład zachorowanie na nowotwór, udar mózgu lub zawał serca. Ubezpieczenie od ciężkich chorób wypłaca niezależnie od tego, czy osoba ubezpieczona jest jeszcze w stanie pracować: w przypadku choroby ubezpieczyciel wypłaca jednorazową kwotę. Miesięcznej renty — jak w przypadku ubezpieczenia na wypadek niezdolności do pracy — osoba ubezpieczona jednak nie otrzymuje.

Ważne: W przypadku wyboru ubezpieczenia od ciężkich chorób ochrona obejmuje wyłącznie ściśle określone jednostki chorobowe. Jeśli schorzenie nie znajduje się na liście chorób objętych ochroną lub określony w umowie stopień nasilenia nie został jeszcze osiągnięty — świadczenie nie zostanie wypłacone. Dotyczy to na przykład schorzeń psychicznych czy przewlekłych chorób układu kostno-stawowego, takich jak dolegliwości kręgosłupa.

Tymczasem — według danych analitycznego domu Morgen & Morgen — schorzenia te należą do dwóch najczęstszych przyczyn niezdolności do pracy. Ponad połowa wszystkich przypadków wypłat z ubezpieczenia na wypadek niezdolności do pracy wynika z chorób psychicznych lub schorzeń narządu ruchu. Ubezpieczenie od ciężkich chorób oferuje zatem tylko bardzo ograniczoną ochronę w przypadku, gdy osoba ubezpieczona nie jest już w stanie pracować.

Ponadto wiele ubezpieczeń od ciężkich chorób przewiduje okres karencji. Po postawieniu diagnozy osoba ubezpieczona musi zatem odczekać określony czas, zanim otrzyma świadczenie. Okres karencji wynosi w zależności od choroby od 14 dni do kilku miesięcy.

W przypadku osób wykonujących wolny zawód lub prowadzących działalność gospodarczą jednorazowa wypłata z ubezpieczenia od ciężkich chorób może jednak pomóc w utrzymaniu firmy w okresie choroby. Jeśli ubezpieczenie od ciężkich chorób wchodzi w grę, należy dokładnie sprawdzić, które choroby są objęte ochroną i jakie warunki obowiązują.

Czym jest ubezpieczenie Multi-Risk?

Ubezpieczenia Multi-Risk — nazywane również ubezpieczeniami na niepełnosprawność funkcjonalną (Funktionsinvaliditätsversicherung) lub Multirenten — łączą w sobie różne formy ubezpieczeń. Mają one na celu pokrycie różnych ryzyk: niepełnosprawności po wypadkach, poważnych chorób, konieczności opieki długoterminowej oraz utraty zdolności podstawowych.

To, co brzmi jak bardzo szeroka ochrona, często wiąże się jednak z dość niskimi świadczeniami. Ogólnie rzecz biorąc, warunki konieczne do otrzymania wypłaty z ubezpieczenia Multi-Risk są dość wyśrubowane. Ubezpieczenie wypłaca dopiero w przypadku poważnych, trwałych ograniczeń.

Ponadto poszczególne świadczenia ubezpieczenia Multi-Risk często są gorsze niż w przypadku umów skupiających się na jednym obszarze ryzyka, na przykład ochronie przed poważnymi chorobami.

Podobnie jak w przypadku ubezpieczenia od ciężkich chorób i ubezpieczenia na utratę zdolności podstawowych, również w ubezpieczeniu Multi-Risk schorzenia psychiczne nie są objęte ochroną. Ubezpieczenie to wchodzi zatem w grę wyłącznie dla osób, które z powodu wcześniejszych schorzeń lub innych czynników nie mogą zawrzeć ubezpieczenia na wypadek niezdolności do pracy ani ubezpieczenia od niezdolności do jakiejkolwiek pracy.

Czy ubezpieczenie od następstw nieszczęśliwych wypadków stanowi sensowną alternatywę?

Prywatne ubezpieczenie od następstw nieszczęśliwych wypadków jest stosunkowo tanie, obejmuje jednak tylko niewielką część ryzyka: wypłaca uprzednio ustaloną kwotę wyłącznie w przypadku, gdy wypadek prowadzi do trwałego uszczerbku na zdrowiu. Jako pełnowartościowy zamiennik ubezpieczenia na wypadek niezdolności do pracy ubezpieczenie od następstw nieszczęśliwych wypadków nie jest zatem odpowiednie: według danych Morgen & Morgen mniej niż jedna dziesiąta wszystkich przypadków wypłat z ubezpieczenia na wypadek niezdolności do pracy wynika z wypadku.

Ubezpieczenie od następstw nieszczęśliwych wypadków zapewnia zatem jedynie niewielki stopień ochrony, gdy żadna z przedstawionych alternatyw dla ubezpieczenia na wypadek niezdolności do pracy nie wchodzi w grę. W nielicznych przypadkach może ono jednak stanowić sensowne uzupełnienie ubezpieczenia na wypadek niezdolności do pracy:

Dla osób samozatrudnionych: Ubezpieczenie od następstw nieszczęśliwych wypadków może stanowić sensowne uzupełnienie dla osób prowadzących działalność gospodarczą — szczególnie wtedy, gdy nie są objęte ustawowym ubezpieczeniem wypadkowym. Jednorazowa wypłata z tego ubezpieczenia może pomóc w kontynuowaniu działalności po wypadku.

Dla uprawiających sporty ekstremalne: Osoby uprawiające niebezpieczne sporty, takie jak skoki bungee, nurkowanie czy sporty motorowe, często płacą wysokie dopłaty do ryzyka w ubezpieczeniu na wypadek niezdolności do pracy. W takim przypadku zaleca się wyłączenie sportów wysokiego ryzyka z ochrony ubezpieczenia na wypadek niezdolności do pracy i zawarcie osobnego ubezpieczenia od następstw nieszczęśliwych wypadków wyłącznie na wypadki sportowe. W tej sprawie najlepiej skonsultować się z pośrednikiem ubezpieczeniowym.

Dla gospodyń i gospodarzy domowych: Upadek w gospodarstwie domowym może spowodować wysokie koszty. Ubezpieczenia na wypadek niezdolności do pracy gospodynie i gospodarze domowi z reguły jednak nie otrzymają. Ubezpieczenie od następstw nieszczęśliwych wypadków zapewnia w takim przypadku wsparcie finansowe — na przykład na pomoc w prowadzeniu domu lub konieczne przeróbki w mieszkaniu.

Jak widać: nawet jeśli ubezpieczenia na wypadek niezdolności do pracy nie da się w pełni zastąpić, istnieją sensowne alternatywy. Decydujące jest wybranie formy ochrony, która najlepiej odpowiada aktualnej sytuacji życiowej osoby ubezpieczonej.