BGH: Ubezpieczenie na wypadek utraty zdolności podstawowych nie jest zabezpie

BGH: Ubezpieczenie na wypadek utraty zdolności podstawowych nie jest zabezpieczeniem zdolności zarobkowej

Ważne orzeczenie Federalnego Trybunału Sprawiedliwości dotyczące ubezpieczeń na wypadek utraty zdolności podstawowych i ubezpieczeń na wypadek poważnych chorób

Niedawny wyrok Federalnego Trybunału Sprawiedliwości (BGH) zawiera zasadnicze wypowiedzi dotyczące ubezpieczenia na wypadek utraty zdolności podstawowych oraz ubezpieczenia na wypadek poważnych chorób. Tego typu umowy nie odnoszą się bezpośrednio do upośledzenia zdolności do pracy. W związku z tym nie mają do nich zastosowania szczególne przepisy ustawy o umowie ubezpieczenia (VVG), jak to ma miejsce w przypadku ubezpieczenia od niezdolności do pracy.

Tło wyroku BGH

W istocie wyrok BGH z dnia 11.12.2024 r. (sygn. akt IV ZR 498/21) dotyczył czegoś innego: Centrum Ochrony Konsumentów w Hamburgu (VZ) pozwało AXA ubezpieczenie AG za to, że w 2019 roku wypowiedziało umowy tysiącom klientów dotyczące „renty kombinowanej z tytułu nieszczęśliwego wypadku".

„Renta kombinowana z tytułu nieszczęśliwego wypadku" stanowiła zabezpieczenie oparte na ubezpieczeniu rentowym z tytułu nieszczęśliwego wypadku z dodatkowymi świadczeniami również w przypadku wystąpienia niektórych poważnych chorób, utraty zdolności podstawowych i konieczności opieki długoterminowej.

Wypowiedzenia otrzymało blisko 8 000 klientów, którzy nie zdecydowali się na zaproponowaną przez AXA zamianę na gorszą — z uwagi na krótszy okres wypłaty renty — a przy tym droższą „ubezpieczenie ochrony egzystencji".

Centrum Ochrony Konsumentów argumentowało wówczas, że ubezpieczyciel reklamował „rentę kombinowaną z tytułu nieszczęśliwego wypadku" praktycznie jako alternatywę dla ubezpieczenia od niezdrolności do pracy. Ubezpieczenia od niezdolności do pracy ubezpieczyciel życiowy nie może jednak wypowiedzieć w trybie zwykłym. Dlatego to samo powinno dotyczyć „renty kombinowanej" oferowanej przez AXA — mimo że była to umowa ubezpieczyciela majątkowego.

Wyrok BGH z dnia 11.12.2024 r. dotyczący „renty kombinowanej z tytułu nieszczęśliwego wypadku"

BGH ostatecznie oddalił rewizję Centrum Ochrony Konsumentów z Hamburga i uchylił wyrok Sądu Wyższej Instancji w Kolonii. Tym samym ostatecznie potwierdzone zostało, że AXA miała prawo do wypowiedzenia umów dotyczących „renty kombinowanej z tytułu nieszczęśliwego wypadku".

Dlaczego wyrok jest tak istotny dla ubezpieczenia na wypadek utraty zdolności podstawowych?

BGH uzasadnia swój wyrok bardzo szczegółowo. Okoliczność, że ubezpieczyciel życiowy nie może wypowiedzieć umowy w trybie zwykłym, wynika z jego uprawnienia na podstawie § 163 i 164 VVG do jednostronnej zmiany składek i warunków ubezpieczenia.

Zgodnie z § 176 VVG dotyczy to również ubezpieczenia od niezdolności do pracy, a na mocy § 177 ust. 1 jest odpowiednio stosowane do umów ubezpieczenia, w których ubezpieczyciel zobowiązuje się do świadczenia w przypadku trwałego upośledzenia zdolności do pracy.

W dalszej części orzeczenia BGH stwierdza jednoznacznie:

Dlatego § 177 ust. 1 VVG nie ma na przykład zastosowania do ubezpieczenia na wypadek utraty zdolności podstawowych ani do ubezpieczenia na wypadek poważnych chorób.

Ubezpieczenie na wypadek utraty zdolności podstawowych nie jest zabezpieczeniem zdolności zarobkowej — co dalej?

Zgodnie z orzeczeniem BGH przepisy VVG dotyczące ubezpieczenia od niezdolności do pracy (§§ 172–177) nie mają zastosowania do ubezpieczenia na wypadek utraty zdolności podstawowych, polis typu Dread Disease ani multifunkcyjnych rent, takich jak „renta kombinowana z tytułu nieszczęśliwego wypadku".

Podsumowanie

Przepisy VVG dotyczące ubezpieczenia na życie nie mają — zdaniem BGH — zastosowania do ubezpieczeń na wypadek utraty zdolności podstawowych ani polis typu Dread Disease. Jakie regulacje ich zatem dotyczą?

Czy po wyroku BGH ubezpieczenia na wypadek utraty zdolności podstawowych powinno się w ogóle dalej reklamować jako zabezpieczenie zdolności zarobkowej?

Naszym zdaniem nie powinno się tego robić nigdy. Jeśli ubezpieczony traci zdolność zarobkową na skutek choroby lub wypadku, a sam ten fakt nie wywołuje świadczenia z zawartej na ten wypadek polisy, nie jest to zabezpieczenie zdolności zarobkowej — kropka.

BGH potwierdza w odniesieniu do „renty kombinowanej z tytułu nieszczęśliwego wypadku", co można odnieść również do większości wariantów ubezpieczenia na wypadek utraty zdolności podstawowych i polis Dread Disease:

Żaden z czterech (...) wariantów świadczenia nie odnosi się bezpośrednio do upośledzenia zdolności do pracy ubezpieczonego.

Cieszy, że BGH zajął w tej sprawie — choć nieco prawniczo zawiły — jasne stanowisko.