Składki na ubezpieczenie społeczne i limity podstawy wymiaru składki 2025/2026

Od jakiego momentu nie trzeba już płacić składek na ubezpieczenie społeczne?

• Każdy miesiąc oznacza potrącenia z wynagrodzenia na rzecz ubezpieczenia emerytalnego, chorobowego, pielęgnacyjnego oraz ubezpieczenia od bezrobocia.

• Składki na ubezpieczenie społeczne są pobierane tylko do określonej górnej granicy — tzw. limitu podstawy wymiaru składki (Beitragsbemessungsgrenze). Jeśli wynagrodzenie przekracza tę granicę, od nadwyżki nie trzeba odprowadzać składek.

• W roku 2025 granica ta dla ubezpieczenia emerytalnego i od bezrobocia wynosi miesięcznie 8 050 euro (2026: 8 450 euro). Dla ustawowego ubezpieczenia zdrowotnego (GKV) wynosi 5 512,50 euro (2026: 5 812,50 euro).

• Na pasku wynagrodzenia widoczne jest, ile miesięcznie odprowadza się na ustawowe ubezpieczenie emerytalne, chorobowe, pielęgnacyjne i od bezrobocia.

• Jeśli wynagrodzenie przekracza próg obowiązkowego ubezpieczenia (Versicherungspflichtgrenze), można wybrać, czy pozostać w ustawowym ubezpieczeniu zdrowotnym, czy przejść do prywatnego ubezpieczenia zdrowotnego (PKV).

• Odwrotnie: jeśli zarabia się mniej — na przykład z powodu przejścia na pracę w niepełnym wymiarze czasu — do 55. roku życia można wrócić do ustawowego ubezpieczenia zdrowotnego (GKV).

Ile z wynagrodzenia wpłaca się na ubezpieczenie emerytalne i zdrowotne?

Jako pracownik lub pracownica odprowadza się od wynagrodzenia brutto — czyli kwoty ustalonej w umowie o pracę — składki na ustawowe ubezpieczenie społeczne. Obejmują one ubezpieczenie emerytalne i od bezrobocia oraz ustawowe ubezpieczenie pielęgnacyjne, wypadkowe i zdrowotne.

Składki są obliczane procentowo od dochodu brutto. Pracodawca ponosi — w zależności od rodzaju ubezpieczenia — około połowę kosztów. Za ustawowe ubezpieczenie wypadkowe pracodawca płaci samodzielnie.

Jak wysokie są stawki składek w ubezpieczeniu społecznym w 2025/2026?

¹ Stawka składki emerytalnej wzrośnie w 2027 r. prawdopodobnie do 18,8 % wynagrodzenia brutto. ² W celu finansowania kosztów opieki 8 listopada 2024 r. przyjęto rozporządzenie o podniesieniu stawek składek na ubezpieczenie pielęgnacyjne od 2025 r. o 0,2 %. ³ Grupa ds. szacunków GKV (GKV-Schätzerkreis) ustaliła na rok 2026 średnią składkę dodatkową na poziomie 2,9 %.

Od lipca 2023 r. przy składkach na ubezpieczenie pielęgnacyjne uwzględnia się, czy płatnik składki posiada dzieci w wieku poniżej 25 lat. Więcej dzieci oznacza niższe składki na ubezpieczenie pielęgnacyjne. W ten sposób ustawodawca zrealizował wymogi Federalnego Trybunału Konstytucyjnego (BVerfG, 07.04.2022, Az. 1 BvL 3/18).

Każda kasa chorych określa wysokość składki dodatkowej (Zusatzbeitrag) samodzielnie. Na rok 2026 średnia składka dodatkowa wynosi 2,9 %. Każdego roku najpóźniej do końca grudnia kasa chorych musi ogłosić nową składkę dodatkową i poinformować członków o planowanej podwyżce. W takim przypadku przysługuje prawo do nadzwyczajnego wypowiedzenia umowy (Sonderkündigungsrecht).

Ile pracodawca odprowadza z wynagrodzenia brutto na ubezpieczenie społeczne?

Wysokość składek na ubezpieczenie społeczne zależy od stawek składek i wynagrodzenia brutto.

Przykład: Annika ma dwoje dzieci w wieku 8 i 14 lat. Zarabia miesięcznie 4 000 euro brutto. W roku 2025 odprowadza miesięcznie bezpośrednio ze swojego wynagrodzenia:

• 372 euro na ubezpieczenie emerytalne,
• 342 euro na ubezpieczenie zdrowotne,
• 62 euro na ubezpieczenie pielęgnacyjne,
• 52 euro na ubezpieczenie od bezrobocia.

Annika płaci łącznie 828 euro składek na ubezpieczenie społeczne, co stanowi około 20 procent jej wynagrodzenia. W porównaniu z rokiem poprzednim płaci o 22 euro więcej.

Aby obliczyć wypłatę netto — na przykład po podwyżce wynagrodzenia — można skorzystać z kalkulatora brutto-netto. Uwzględnia on nie tylko składki na ubezpieczenie społeczne, lecz również podatek.

Jak wysokie są limity podstawy wymiaru składki?

Wysokość limitów podstawy wymiaru składki wynika z rozporządzenia w sprawie istotnych wielkości obliczeniowych ubezpieczenia społecznego (Sozialversicherungs-Rechengrößenverordnung). Rząd federalny ustala te wartości corocznie. Opierają się one na rozwoju wynagrodzeń w roku poprzednim.

Rozwój wynagrodzeń w 2024 r. stanowi podstawę wielkości obliczeniowych w ubezpieczeniu społecznym na 2026 r.: Według Federalnego Ministerstwa Pracy wynagrodzenia w 2024 r. wzrosły w skali kraju o 5,16 % — odpowiednio zwiększyły się limity podstawy wymiaru składki.

Obowiązują oddzielne wartości dla ubezpieczenia zdrowotnego i ubezpieczenia emerytalnego.

Gdzie leży limit podstawy wymiaru składki w ubezpieczeniu zdrowotnym?

Gdzie leży limit podstawy wymiaru składki w ubezpieczeniu emerytalnym?

Do czego służą limity podstawy wymiaru składki?

Limity podstawy wymiaru składki są istotne, ponieważ określają, do jakiej granicy dochodu trzeba odprowadzać składki na ubezpieczenie zdrowotne i emerytalne. Ponieważ granice te są stosunkowo wysokie, dotyczą one głównie osób lepiej zarabiających.

Od części wynagrodzenia przekraczającej tzw. limit podstawy wymiaru składki nie są pobierane dalsze składki na ubezpieczenie społeczne.

Dla osób, które w 2025 r. zarabiały nieco powyżej granic 96 600 euro i 66 150 euro, oznacza to, że w 2026 r. będą musiały zapłacić nieco więcej składek na ubezpieczenie społeczne.

Dla osób zarabiających poniżej tych granic nic się nie zmienia.

Kiedy limit podstawy wymiaru składki obowiązuje proporcjonalnie?

Limit podstawy wymiaru składki obowiązuje proporcjonalnie, jeśli w ciągu roku otrzymuje się wysoką wypłatę jednorazową. Jednorazowo wypłacone wynagrodzenie — na przykład premia lub bonus — jest przypisywane w rozliczeniu składek do miesiąca kalendarzowego, w którym zostało wypłacone. Również od wypłaty jednorazowej pobierane są składki na ubezpieczenie społeczne — jednak tylko do wysokości proporcjonalnego limitu podstawy wymiaru składki (§ 23a ust. 3 SGB IV).

Przykład: Boris zarabia 4 600 euro brutto miesięcznie. W maju 2025 r. wszyscy pracownicy otrzymują z okazji jubileuszu firmy 5 000 euro premii. Jeśli proporcjonalny limit podstawy wymiaru składki zostanie przekroczony, Boris musi odprowadzić składki na ubezpieczenie społeczne tylko od części premii jubileuszowej.

Proporcjonalny limit podstawy wymiaru składki w ubezpieczeniu zdrowotnym i pielęgnacyjnym wynosi do maja 27 562,50 euro (66 150 euro / 12 miesięcy × 5 miesięcy). Boris otrzymał do tego czasu bieżące dochody w wysokości 23 000 euro. Premia jubileuszowa w wysokości 5 000 euro podlega składkom tylko do kwoty 4 562,50 euro (27 562,50 euro – 23 000 euro), ponieważ z tytułu premii w maju przekroczył proporcjonalny limit podstawy wymiaru składki. Kwota 437,50 euro jest dla Borisa zwolniona ze składek na ubezpieczenie zdrowotne i pielęgnacyjne. Gdyby otrzymał tę wypłatę w roku poprzednim (2024), kwota zwolniona ze składek wyniosłaby 2 125 euro.

Proporcjonalny limit podstawy wymiaru składki w ubezpieczeniu emerytalnym i od bezrobocia w 2025 r. wynosi 40 250 euro (96 600 euro / 12 miesięcy × 5 miesięcy). W tym przypadku wypłata jednorazowa podlega składkom w pełnej wysokości, ponieważ Boris z bieżącymi dochodami w wysokości 23 000 euro nie przekroczył do maja proporcjonalnego limitu podstawy wymiaru składki. Tak było również w 2024 r.

Czym jest próg obowiązkowego ubezpieczenia (Versicherungspflichtgrenze)?

Próg obowiązkowego ubezpieczenia, nazywany również granicą rocznego wynagrodzenia (Jahresarbeitsentgeltgrenze — JAEG), określa, od jakiego poziomu dochodu możliwe jest przejście z ustawowego ubezpieczenia zdrowotnego (GKV) do prywatnego ubezpieczenia zdrowotnego (PKV).

Jeśli roczny dochód brutto jest niższy od tej granicy, pracownik jest automatycznie objęty obowiązkowym ubezpieczeniem w ustawowej kasie chorych. Jeśli jako pracownik jest się prywatnie ubezpieczonym i dochód spadnie poniżej granicy rocznego wynagrodzenia, można wrócić do ustawowej kasy chorych.

Próg obowiązkowego ubezpieczenia opiera się na poziomie wynagrodzeń z roku poprzedniego i zmienia się co roku (§ 6 ust. 6 SGB V). Dla osób, które były prywatnie ubezpieczone jeszcze przed 2003 rokiem, JAEG odpowiada aktualnemu limitowi podstawy wymiaru składki.

Gdzie leży próg obowiązkowego ubezpieczenia dla ubezpieczenia zdrowotnego i pielęgnacyjnego?

Gdzie leży próg obowiązkowego ubezpieczenia dla członków PKV sprzed 2003 roku?

Nawet jeśli wynagrodzenie przekracza te granice dochodowe, przejście z ustawowego do prywatnego ubezpieczenia zdrowotnego często nie jest zalecane. Na podstawie poradnika dotyczącego przejścia do PKV można sprawdzić, czy prywatne ubezpieczenie zdrowotne jest dla danej osoby korzystne w dłuższej perspektywie.