Zbyt chorzy, by pracować: ponad 420 000 wniosków o wcześniejszą emeryturę tylko w 2017 roku

Tylko w 2017 roku w Niemczech złożono ponad 420 000 wniosków o tzw. „wcześniejszą emeryturę", ponieważ ludzie byli zbyt chorzy, by pracować. Liczba ta odpowiada mniej więcej łącznej liczbie mieszkańców miast Chemnitz i Osnabrück. Jednak zaledwie nieco ponad połowie wniosków – mniej więcej 228 000 – przyznano świadczenie. Niemiecka kasa emerytalna wypłacała średnio 716 euro miesięcznie. Po raz pierwszy prezentujemy tutaj dane dotyczące różnych systemów zabezpieczenia społecznego za rok 2017 w formie zestawienia.

Większość ludzi nie ma pojęcia, co oznaczają takie terminy jak niezdolność do pracy zarobkowej czy niezdolność do wykonywania zawodu. Niektórzy twierdzą nawet, że nie znają nikogo, komu przyznano rentę z tytułu niezdolności do wykonywania zawodu. Natomiast prawie każdy zna kogoś, kto jest wcześniejszym emerytem – i przypuszcza: to ktoś, kto musiał przejść na wcześniejszą emeryturę, ponieważ jest zbyt chory, by pracować. Z tego względu przyjmujemy tutaj termin „wcześniejszy emeryt" jako określenie nadrzędne i wyjaśniamy, co się za nim kryje oraz ile osób jest dotkniętych tym problemem. Wszystkie dane dotyczą roku 2017 – jest to ostatni rok, za który udało nam się zweryfikować dane z najważniejszych systemów zabezpieczenia.

Zbyt chorzy, by pracować:

Infografika » Komunikat prasowy »

Szanse 50 procent na średnio 716 euro: Niemiecka kasa emerytalna

Pracownicy objęci obowiązkiem ubezpieczeń społecznych – tak określa się przede wszystkim osoby zatrudnione, od których składki odprowadzane są m.in. do Niemieckiej Kasy Emerytalnej. Jest to zdecydowana większość osób aktywnych zawodowo w Niemczech. Również osoby samozatrudnione mogą dobrowolnie opłacać składki – niektóre, jak mistrzowie rzemiosła, muszą to robić obowiązkowo. Kto z tych grup zawodowo aktywnych osób stanie się trwale zbyt chory, by pracować, może jako „wcześniejszy emeryt" złożyć wniosek o rentę z tytułu niezdolności do pracy zarobkowej w Niemieckiej Kasie Emerytalnej.

• Tylko w 2017 roku 350 547 osób złożyło taki wniosek.
• 177 059 wniosków zostało zatwierdzonych.
• Oznacza to wskaźnik akceptacji na poziomie 50,5%. Czyli mniej więcej połowa wniosków zakończyła się sukcesem.
• Średni wiek tych rencistów z tytułu niezdolności do pracy zarobkowej wynosił 51,9 lat.
• Osoby, których wniosek został zatwierdzony, otrzymywały średnio rentę z tytułu niezdolności do pracy zarobkowej w wysokości 716 EUR miesięcznie. Składka na ubezpieczenie zdrowotne emerytów została od tej kwoty odliczona, natomiast podatek – nie.

Źródło: Deutsche Rentenversicherung, Erwerbsminderungsrenten im Zeitablauf 2019 (pobieranie, PDF, 128 KB).

Ubezpieczyciele na życie uznają dwie trzecie przypadków

Pracownicy, osoby samozatrudnione i freelancerzy, studenci, gospodynie domowe i gospodarze domowi, uczennice i uczniowie – wszyscy oni mogą (teoretycznie) ubezpieczyć się u ubezpieczyciela na życie na wypadek, gdyby stali się zbyt chorzy, by pracować. Najczęstszą formą takiego zabezpieczenia jest ubezpieczenie na wypadek niezdolności do wykonywania zawodu. Jeśli ktoś prawdopodobnie pozostanie trwale chory, może złożyć wniosek o wypłatę świadczenia. W zależności od konstrukcji umowy ubezpieczyciel na życie wypłaca wtedy rentę z tytułu niezdolności do wykonywania zawodu i/lub przejmuje dalsze opłacanie składek za umowy oszczędnościowe lub (ryzykowne) ubezpieczenie na życie.

• Tylko w 2017 roku 61 549 osób złożyło taki wniosek o wypłatę świadczenia.
• W 41 041 przypadkach ubezpieczyciele uznali niezdolność do wykonywania zawodu.
• Oznacza to wskaźnik akceptacji na poziomie 66,7%. Czyli dwa na trzy wnioski zakończyły się sukcesem.
• Renta z tytułu uznanej niezdolności do wykonywania zawodu wynosiła średnio 726 EUR miesięcznie.

Uwaga:

Nie wiadomo, ilu ubezpieczonych posiadało 2 ubezpiezowania na wypadek niezdolności do wykonywania zawodu i otrzymywało dwie renty jednocześnie. Takie przypadki nie są wcale rzadkie. Dlatego na podstawie średniej renty nie należy bezpośrednio wnioskować o łącznym zabezpieczeniu w przypadku niezdolności do wykonywania zawodu.

Uwzględnione dane obejmują tylko informacje od ubezpieczycieli, którzy reprezentują 82,8% udziału w rynku, mierzonego liczbą umów w portfelu. Niektóre firmy nie dostarczyły wszystkich danych. Spośród wniosków, które nie przyniosły wypłaty świadczenia, 9 755 przypadków wynika z tego, że ubezpieczeni nie złożyli pisemnego wniosku o wypłatę świadczenia lub nie kontynuowali swojego wniosku. W zależności od tego, czy takie przypadki zostaną zaklasyfikowane jako odmowa, czy też analogicznie do Niemieckiej Kasy Emerytalnej jako „inne rozliczenie", wskaźnik akceptacji może się zmienić.

Zakładamy, że całkowita liczba wniosków o wypłatę świadczenia jest znacznie wyższa, ponieważ nie wszyscy ubezpieczyciele zostali uwzględnieni. Czy zmieniłoby to wskaźnik akceptacji, pozostaje kwestią otwartą. Którzy ubezpieczyciele nie dostarczyli danych, nie jest (nam) znane.

Źródło: Gesamtverband der Deutschen Versicherungswirtschaft GDV e.V., Wskaźniki dotyczące zachowań w zakresie przyjmowania i wypłaty świadczeń za rok sprawozdawczy 2017.

Wcześniejsze emerytury urzędników państwowych

Kto jest zatrudniony na czas nieokreślony w służbie cywilnej, nie musi opłacać składek do ustawowej Niemieckiej Kasy Emerytalnej. Urzędnikom państwowym, którzy stają się zbyt chorzy, by pracować, pracodawca (by posłużyć się tym porównaniem) wypłaca wcześniejszą emeryturę z tytułu niezdolności do służby.

• W samym 2017 roku odnotowano 10 030 takich przypadków przyznania świadczeń z tytułu niezdolności do służby.

Więcej danych na ten temat nie jest nam znanych.

Źródło: Statistisches Bundesamt Destatis, Fachserie 14 Reihe 6.1 2018 Versorgungsempfänger des öffentlichen Dienstes (pobieranie, PDF, 2 MB)

Freelancerzy w izbach ubezpieczeń

Lekarki i lekarze, farmaceutki i farmaceuci, architektki i architekci, prawniczki i prawnicy – wszyscy oni wykonują typowe wolne zawody. Zamiast opłacać składki do ustawowej kasy emerytalnej, posiadają własne izby ubezpieczeń. Tam są również zabezpieczeni na wypadek (pełnej) niezdolności do wykonywania zawodu.

Nie udało nam się ustalić ani jednej liczby dotyczącej tego, ilu freelancerów stało się zbyt chorych, by pracować. Ani tego, ile rent z tytułu niezdolności do wykonywania zawodu wypłacają liczne, różne izby ubezpieczeń. Jeśli mogą Państwo pomóc, prosimy o przesłanie nam danych!

Infografika

Zbyt chorzy, by pracować: Wnioski emerytalne w Niemczech w 2017 roku

Podsumowanie

Poruszające jest to, jak wiele osób w Niemczech – tylko w jednym roku – staje się trwale zbyt chorymi, by pracować. Nie mniej tragiczne jest to, jak niską emeryturę muszą zadowolić się osoby ustawowo ubezpieczone – o ile w ogóle coś otrzymają.

Niewiele zmieni w tym zakresie stopniowe od 2018 roku wydłużanie okresów zaliczeniowych, mające na celu podwyższenie rent z tytułu niezdolności do pracy zarobkowej. Dla zobrazowania: średnie wynagrodzenie netto pracownika wynosiło w 2017 roku – według Statista – 1 949 EUR. Spadek do średniej 716 EUR renty z tytułu niezdolności do pracy zarobkowej wielu osób nie będzie w stanie udźwignąć.

Może to również tłumaczyć rosnącą od lat liczbę rencistów z tytułu niezdolności do pracy zarobkowej, którzy mimo pełnej renty muszą dodatkowo wnioskować o zasiłek socjalny. Według Institut Arbeit und Qualifikation der Universität Duisburg-Essen (PDF, pobieranie, 89 KB) było to 514 737 osób w 2017 roku.

Zbyt chorzy, by pracować – potrzeba więcej badań

W tej dziedzinie należałoby prowadzić znacznie więcej badań. Na przykład: dlaczego Niemiecka Kasa Emerytalna odrzuca tak wiele wniosków? Albo dlaczego tak wiele osób u prywatnych ubezpieczycieli nie kontynuuje swojego wniosku o wypłatę świadczenia? A to mimo że dobrowolnie wydają dużo pieniędzy na swoje zabezpieczenie. Nieznana jest również liczba osób, które pobierają rentę zarówno z ustawowej kasy emerytalnej, jak i z prywatnego ubezpieczenia na wypadek niezdolności do wykonywania zawodu (lub z kilku takich ubezpieczeń). Ile osób musi zadowolić się wyłącznie prywatną rentą z tytułu niezdolności do wykonywania zawodu? Wszystko to są kluczowe dane, aby móc się właściwie przygotować – zarówno dla konsumentów, jak i dla tych, którzy powinni ich doradzać.

Jedno jest dla mnie jasne: bez konkretnych danych ludzie nie wiedzą, co ich czeka w razie potrzeby. Kto nie zabezpiecza się prywatnie na wypadek, gdyby stał się zbyt chory, by pracować, w przypadku konieczności wpada – podobnie jak w przypadku ustawowej emerytury – w finansową przepaść.

Reakcja mediów na artykuł „Zbyt chorzy, by pracować"

Pfefferminzia z 23.06.2020:

ÄrzteZeitung z 23.06.2020:

versicherungstip z 23.06.2020:

Viertens Versicherungsjournal z 24.06.2020: