Jaką odpowiedzialność ponoszą pośrednicy ubezpieczeniowi przy polisach funduszowych?

Niemiecki wymiar sprawiedliwości zajął się kwestią, czy pośrednicy przy polisach funduszowych muszą ponosić odpowiedzialność według surowszych zasad prawa kapitałowego, czy według ustawy o umowie ubezpieczenia. Sąd Okręgowy w Kolonii (Oberlandesgericht Köln) wydał w tej sprawie wyrok.

Przy pośrednictwie w zawieraniu ubezpieczeń na życie lub rentowych powiązanych z funduszami pośrednik co do zasady nie ponosi odpowiedzialności według surowszych przepisów kodeksu prawa kapitałowego (Kapitalanlagegesetzbuch) – tak orzekł sąd (sygn. 20 U 156/13) Kölner Oberlandesgericht (Sąd Apelacyjny w Kolonii). Zawarcie ubezpieczenia na życie powiązanego z funduszami nie stanowi w tym ujęciu operacji kapitałowej, lecz podlega obowiązkom doradczym wynikającym z ustawy o umowie ubezpieczenia.

Jeśli umowa ubezpieczenia przewiduje możliwość zmiany funduszu, mogą z tego wynikać dwie różne sytuacje:

Jeśli klient sam wybiera fundusze w ramach umowy ubezpieczeniowej i sam później decyduje o przeniesieniu aktywów inwestycyjnych, to zgodnie z wyrokiem Sądu Okręgowego w Akwizgranie (sygn. 1 O 579/12) kwestia obowiązku doradztwa po rozwiązaniu umowy jest wątpliwa. Ubezpieczającemu było w takim przypadku już w chwili zawarcia umowy świadome, że zawiera ubezpieczenie powiązane z funduszami. Jeśli jednak zmiana funduszu następuje na skutek rekomendacji pośrednika, to ten musi doradzać klientowi również według zasad prawa kapitałowego.

Pośrednik musi również doradzać według przepisów prawa kapitałowego, jeśli zawarcie ubezpieczenia na życie o charakterze kapitałowym z ekonomicznego punktu widzenia okazuje się operacją inwestycyjną. Ma to miejsce na przykład wtedy, gdy w przypadku ubezpieczenia ryzyko zgonu ma drugorzędne znaczenie wobec oczekiwanej stopy zwrotu, a tym samym gwarantowana suma wypłaty na wypadek śmierci stanowi zaledwie około 100 procent wartości odkupienia jednostek funduszu.

Również przy pośrednictwie w zakresie funduszy inwestycyjnych należy przestrzegać szczególnych obowiązków informacyjnych (sygn. XI ZR 130/13). Zgodnie z nimi pośrednik musi podczas doradzania w sprawie inwestycji w otwarte fundusze nieruchomościowe poinformować klienta bez pytania, że otwarte fundusze mogą zostać również „zamknięte", a inwestorzy nie będą mogli wówczas przez pewien czas zwrócić swoich jednostek uczestnictwa. O ile więc ubezpieczenie powiązane z funduszami stanowi operację kapitałową, zaniechanie takiej informacji prowadziłoby do odpowiedzialności.

Na co muszą zwracać uwagę pośrednicy przy doradztwie w zakresie inwestycji kapitałowych?

Pośrednik świadczący usługi doradztwa w zakresie inwestycji kapitałowych musi uwzględnić poziom wiedzy klienta na temat operacji inwestycyjnych oraz jego skłonność do podejmowania ryzyka. Ponadto musi respektować cel inwestycyjny określony przez klienta. Pośrednik musi wyszukać odpowiedni produkt inwestycyjny i poinformować klienta o wszystkich okolicznościach istotnych dla decyzji inwestycyjnej, w szczególności o ryzykach – podsumowuje adwokat Daniel Berger, specjalista ds. inwestycji kapitałowych i odpowiedzialności pośredników z berlińskiej kancelarii Wirth-Rechtsanwälte.