Renta Riester: Czy opłaca się Państwu program Riester?

Renta Riester to temat szeroko komentowany, który w mediach spotyka się z dużą krytyką. Przede wszystkim publiczne media wielokrotnie wypowiadały się negatywnie o rencie Riester. Przez długi czas rząd, towarzystwa ubezpieczeniowe i banki zalecały program Riester jako sposób na zlikwidowanie luki emerytalnej. Jednak koszty są wysokie, a zyski marne. Wielu oszczędzających w programie Riester zastanawia się więc, czy renta Riester wciąż opłaca się jako forma zabezpieczenia emerytalnego. Czy powinni Państwo kontynuować opłacanie składki na umowę Riester? Odpowiedzi na te pytania znajdą Państwo w tym artykule.

Renta Riester to dotowana przez państwo forma dodatkowego zabezpieczenia emerytalnego. W Niemczech każda osoba opłacająca składki do ustawowego ubezpieczenia emerytalnego ma bezpośrednie prawo do programu Riester. Osoby bez bezpośredniego prawa mogą w niektórych przypadkach skorzystać z Riester dzięki małżonkowi.

20 lat po wprowadzeniu renty Riester domagana jest reforma dostosowująca program do obecnego środowiska niskich stóp procentowych. Coraz więcej ubezpieczycieli nie oferuje już nowych umów Riester. Ustawowy wymóg 100-procentowej gwarancji składki stawia ubezpieczycieli w trudnej sytuacji. Dlaczego? Gwarancja może być zrealizowana wyłącznie poprzez inwestycje o stałym oprocentowaniu, zazwyczaj w papiery dłużne o stałym dochodzie. Takie obligacje, często emitowane przez państwo, obecnie prawie nie przynoszą odsetek, a w niektórych przypadkach mają nawet oprocentowanie ujemne.

Jak działa renta Riester?

Opłacają Państwo miesięczne składki do umowy Riester i otrzymują coroczną kwotę podstawową w wysokości 175 euro na osobę. Ponadto przysługuje kwota na dziecko — 185 euro dla dzieci urodzonych do końca 2007 roku oraz 300 euro dla dzieci urodzonych od 2008 roku. Aby otrzymać pełne dopłaty, muszą Państwo wpłacić cztery procent dochodu brutto do umowy Riester, a składki można odliczyć od podatku.

Przykład 1: Przy raczej niskim rocznym dochodzie w wysokości 24 000 euro brutto muszą Państwo wpłacać około 65 euro miesięcznie do umowy Riester, aby otrzymać pełną kwotę podstawową w wysokości 175 euro. Jeśli wpłacają Państwo mniej, kwota ta jest proporcjonalnie zmniejszana. Po przeliczeniu tych miesięcznych 65 euro na cały rok wpłacają Państwo łącznie z dopłatą 960 euro rocznie do umowy.

Przykład 2: Przy przeciętnym dochodzie w wysokości 45 000 euro brutto rocznie potrzebują Państwo około 135 euro miesięcznie, aby otrzymać maksymalną pomoc państwa z programu Riester. W tym przykładzie wpłacają Państwo łącznie z dopłatą 1 800 euro rocznie do umowy.

Zasada programu Riester jest dość prosta: im więcej zarabiają Państwo, tym więcej muszą Państwo proporcjonalnie wpłacić do umowy, aby otrzymać pełną pomoc państwa. Jeśli zatem rośnie Państwa dochód brutto, automatycznie spada opłacalność renty Riester. Program Riester opłaca się przede wszystkim osobom o niskich dochodach. Czasami wystarczy wpłacić składkę minimalną w wysokości 60 euro, a ktoś otrzymuje rocznie dopłaty w wysokości prawie 500 euro (kwota podstawowa + kwota na dziecko) lub znacznie więcej przy kolejnych dzieciach. W takim przypadku zwrot z dopłat może być całkiem atrakcyjny.

Przypadek szczególny

Otrzymują Państwo dodatkowe dopłaty od państwa, jeśli mają dzieci. Za każde dziecko przysługuje imponująca kwota 300 euro, co znacząco zwiększa procentowy udział pomocy państwowej. Program Riester z dziećmi może się zatem szybko opłacić — nawet jeśli roczny dochód brutto jest dość wysoki.

Jakie formy renty Riester istnieją?

Aby przybliżyć Państwu różne możliwości programu Riester, otrzymują Państwo krótki przegląd — dowiedzą się Państwo również, jaka forma renty Riester jest dla Państwa sensowna.

W przypadku tzw. Bausparriester mamy do czynienia z klasyczną umową oszczędnościowo-budowlaną z dopłatą Riester. Opłaca się ona — o ile w ogóle — wyłącznie wtedy, gdy planują Państwo budowę lub zakup własnej nieruchomości i chcą zabezpieczyć sobie rzekomo korzystne oprocentowanie. W rzeczywistości jest to jednak raczej gra losowa — nigdy nie wiadomo, jak stopy procentowe rozwiną się w najbliższych latach, a prawdopodobnie jeszcze przez dłuższy czas będziemy żyć w środowisku niskich stóp. Konwencjonalny kredyt hipoteczny w Państwa banku będzie prawdopodobnie lepszym rozwiązaniem.

Klasyczny ubezpieczeniowy Riester

Klasycznie oprocentowana renta Riester czerpie swoje oprocentowanie z rezerw technicznych towarzystwa ubezpieczeniowego. Klasyczne renty dożywotnie, niezależnie od tego, czy z programem Riester czy bez, w obecnej fazie niskich stóp procentowych prawie w ogóle się nie opłacają.

Ubezpieczeniowy Riester z funduszami

Ta forma Riester inwestuje część Państwa pieniędzy w fundusze, które zazwyczaj mogą Państwo samodzielnie wybrać. W środowisku niskich stóp procentowych jest to forma zalecana, dająca szansę na wyższe zyski. W najlepszym przypadku wybierają Państwo fundusze akcyjne — aktywnie zarządzane lub pasywne ETF. Długoterminowa średnia roczna stopa zwrotu na giełdzie wynosi bowiem od sześciu do ośmiu procent.

Plan oszczędnościowy w funduszach z dopłatą Riester

Także plan oszczędnościowy w funduszach może być dla Państwa korzystny. Tutaj również część miesięcznej składki inwestowana jest w fundusze. W porównaniu z ubezpieczeniowym Riester z funduszami często nie mają Państwo jednak wpływu na wybór funduszy. Ponadto na początku emerytury muszą Państwo często wykupić odpowiednie ubezpieczenie, które wypłaca zgromadzony kapitał w formie comiesięcznej renty.

Plan oszczędnościowy w banku z dopłatą Riester

Plany oszczędnościowe w bankach oferują stałe oprocentowanie, jednak z powodu obecnego niskiego poziomu stóp procentowych z reguły się nie opłacają.

Pułapki renty Riester

Na pierwszy rzut oka zasada renty Riester brzmi całkiem nieźle, prawda? A mimo to program Riester jest stale krytykowany. Dlaczego? Co czyni rentę Riester tak nieatrakcyjną dla wielu oszczędzających? I czy program Riester w ogóle się opłaca?

Ograniczony dostęp do środków

Jeśli na starość będą Państwo potrzebować dużej kwoty, renta Riester może być raczej nieatrakcyjna, a nawet stać się problemem. Mogą Państwo bowiem jednorazowo wypłacić tylko 30 procent całego zgromadzonego kapitału Riester. Reszta musi zostać wypłacona w formie regularnej miesięcznej renty.

Jeśli więc na starość chcą Państwo na przykład spłacić nieruchomość lub pozostałą część kredytu jednorazowo, mogą Państwo wykorzystać do tego maksymalnie 30 procent swojej renty Riester, która z założenia służy wypłacie comiesięcznego świadczenia.

Obowiązek podatkowy

Oczywiście muszą Państwo również odprowadzić podatek od renty Riester. Jest ona w 100 procentach opodatkowana jako dochód. Renta Riester jest co prawda wolna od podatku w fazie oszczędzania, jednak wszystkie umowy Riester podlegają opodatkowaniu następczemu — podatki płacą Państwo w fazie wypłat. Im wyższą rentę Riester otrzymają Państwo na starość, tym więcej podatków zapłacą. Należy jednak założyć, że stawka podatkowa jako emeryta będzie niższa niż w okresie aktywności zawodowej.

Gwarancja składki

Jeśli wybiorą Państwo umowę Riester, która inwestuje składki w fundusze w celu uzyskania wyższych zysków, Państwa składki nie trafią w całości do funduszy. Istnieje bowiem ustawowy wymóg gwarancji. Oznacza to, że ubezpieczyciel musi zainwestować dużą część Państwa pieniędzy bezpiecznie w formie papierów dłużnych o stałym dochodzie.

Wysokie koszty zawarcia umowy

Koszty zawarcia wielu umów Riester bywają dość wysokie. W rezultacie i tak niskie zyski z renty Riester są dodatkowo pomniejszane przez wysokie opłaty. Oferty Riester szybko stają się nieatrakcyjne dla oszczędzających.

Czy program Riester opłaca się Państwu?

Zawarcie umowy Riester opłaca się przede wszystkim wtedy, gdy mają Państwo dzieci i osiągają niskie dochody. Statystycznie program Riester przynosi korzyści głównie osobom o niższych dochodach i co najmniej dwójce dzieci. Im wyższy roczny dochód brutto, tym mniej opłaca się program Riester. Przy wysokich dochodach muszą Państwo wpłacać wyższą składkę, aby skorzystać z maksymalnej pomocy państwowej. Jeśli zdecydują się Państwo na program Riester w młodym wieku, powinni Państwo zdecydowanie wybrać ubezpieczeniowego Riester z funduszami lub plan oszczędnościowy w funduszach z dopłatą Riester, aby zwiększyć szanse na lepszy zwrot.

Czy renta Riester jest korzystna dla Państwa indywidualnej sytuacji życiowej i jak najlepiej zlikwidować lukę emerytalną, najlepiej sprawdzić wspólnie z wyspecjalizowanym pośrednikiem ubezpieczeniowym.