---

title: "Niezdolność do wykonywania zawodu — kiedy Państwo nim są?" source: helberg.info type: artikul glossary_used: true

Niezdolność do wykonywania zawodu — kiedy Państwo nim są?

Kiedy uznaje się Państwa za niezdolnych do wykonywania zawodu — kiedy nie mogą już Państwo pracować? To nie jest takie proste. Znaczenie ma również to, gdzie są Państwo ubezpieczeni na wypadek niezdolności do pracy zawodowej. Przedstawiamy Państwu różne możliwości.

Najważniejsze informacje w skrócie

Dla państwowej niemieckiej kasy emerytalnej mogą Państwo zostać uznani za niezdolnych do wykonywania zawodu wyłącznie wtedy, gdy urodzili się Państwo przed 1961 rokiem.

W izbach zawodowych wolnych zawodów są Państwo z reguły uznawani za niezdolnych do wykonywania zawodu, gdy choroba wymusza całkowite zaniechanie wykonywania zawodu.

W prywatnym ubezpieczeniu na wypadek niezdolności do wykonywania zawodu są Państwo z reguły uznawani za niezdolnych do wykonywania zawodu, gdy z przyczyn zdrowotnych mogą Państwo wykonywać ostatnio sprawowaną czynność zawodową co najwyżej w 50 procentach przez okres co najmniej 6 miesięcy. Poszczególne taryfy, a przede wszystkim starsze umowy, mogą się od tego różnić.

---

Kiedy (jeszcze) uznaje się Państwa za niezdolnych do wykonywania zawodu w ustawowym ubezpieczeniu emerytalnym?

Jeżeli urodzili się Państwo po 01.01.1961, czeka Państwa zła wiadomość: nie mają już Państwo prawa do renty z tytułu niezdolności do wykonywania zawodu z ustawowego ubezpieczenia emerytalnego. Dla państwa nie mogą Państwo zatem już w ogóle stać się niezdolni do wykonywania zawodu.

Tylko osoby urodzone przed 02.01.1961 mogą jeszcze zgłaszać takie roszczenie. Podstawę prawną stanowi § 240 szóstego kodeksu prawa socjalnego, SGB VI. Zapisano tam:

„Za niezdolnych do wykonywania zawodu uważa się ubezpieczonych, których zdolność do pracy zarobkowej wskutek choroby lub niepełnosprawności spadła poniżej sześciu godzin dziennie w porównaniu ze zdolnością do pracy zarobkowej ubezpieczonych zdrowych o podobnym wykształceniu i równorzędnych kwalifikacjach. (…) Za niezdolnego do wykonywania zawodu nie uważa się tego, kto może wykonywać odpowiednią czynność zawodową przez co najmniej sześć godzin dziennie; przy tym nie uwzględnia się sytuacji na rynku pracy."

Kasa emerytalna porównuje Państwa z innymi zdrowymi ubezpieczonymi. Nie mogą Państwo również wykonywać odpowiednich czynności zawodowych przez co najmniej sześć godzin dziennie. Za odpowiednie uważa się zawsze te czynności, do których zostali Państwo skutecznie przekwalifikowani.

---

Niezdolność do wykonywania zawodu w izbie zawodowej

Wolni zawody, takie jak architekci, lekarze, farmaceuci, adwokaci, notariusze, doradcy podatkowi i inżynierowie budownictwa nie podlegają obowiązkowi ubezpieczenia w ustawowym ubezpieczeniu emerytalnym. Zamiast tego są członkami izb zawodowych odpowiednich izb. Również młodsi ludzie mogą tam zostać uznani za niezdolnych do wykonywania zawodu i otrzymywać rentę.

Rentę z tytułu niezdolności do wykonywania zawodu z izby zawodowej wolni zawody otrzymują jednak z reguły tylko wtedy, gdy nie mogą już wykonywać zawodu związanego z izbą i z tego powodu muszą całkowicie zaniechać działalności zawodowej.

Lekarze i adwokaci na przykład muszą być tak poważnie dotknięci chorobą, że muszą zamknąć lub sprzedać swoje gabinety lub kancelarie. Dopiero wtedy są uznawani za niezdolnych do wykonywania zawodu w rozumieniu izby zawodowej i mogą otrzymać rentę z tytułu niezdolności do wykonywania zawodu.

---

Kiedy uznaje się Państwa za niezdolnych do wykonywania zawodu w prywatnym ubezpieczeniu na wypadek niezdolności do pracy zawodowej?

W prywatnym ubezpieczeniu na wypadek niezdolności do wykonywania zawodu jest obecnie uregulowane ustawowo, kiedy uznaje się kogoś za niezdolnego do wykonywania zawodu. Podstawa prawna znajduje się od 2008 roku w § 172 ustawy o umowie ubezpieczenia (VVG). W ustępie 2 zapisano:

„Za niezdolnego do wykonywania zawodu uważa się tego, kto wskutek choroby, uszczerbku na ciele lub postępującego osłabienia sił przekraczającego naturalny wiek nie może już w całości lub częściowo, przewidywalnie na stałe, wykonywać ostatnio wykonywanego zawodu w kształcie, jaki miał bez uszczerbku zdrowotnego."

W kolejnym ustępie 3 znajduje się podstawa prawna dla praktycznie niespotykanej już w aktualnych warunkach ubezpieczenia abstrakcyjnej dyspozycji:

„Jako dalszy warunek obowiązku świadczeniowego ubezpieczyciela można uzgodnić, że osoba ubezpieczona również nie wykonuje ani nie może wykonywać innej czynności zawodowej, do podjęcia której jest zdolna ze względu na swoje wykształcenie i umiejętności i która odpowiada jej dotychczasowej pozycji życiowej."

W prywatnym ubezpieczeniu na wypadek niezdolności do wykonywania zawodu pytanie, czy są Państwo niezdolni do pracy zawodowej, nie jest ustalane na podstawie grupy porównawczej. Nie ma również sztywnej granicy 6 godzin. Nie muszą Państwo również, jak w przypadku izb zawodowych, całkowicie „odwiesić zawodu na kołek".

Ubezpieczyciel BU sprawdza raczej, jak wyglądały czynności w ostatnim zawodzie, gdy osoba nie była jeszcze dotknięta problemami zdrowotnymi. Następnie sprawdza, czy może nadal wykonywać dawne czynności — z reguły w co najmniej 50 procentach. Jeśli nie jest to już możliwe, osobę uważa się za niezdolną do wykonywania zawodu.

Z jednej strony jest to wielka zaleta, że ocena jest tak indywidualna. Z drugiej strony właśnie to sprawia, że wyjaśnienie, kiedy uznaje się kogoś za niezdolnego do wykonywania zawodu, jest tak trudne w przypadku prywatnych ubezpieczycieli.

---

Linki uzupełniające

• Kiedy uznaje się Państwa za niezdolnych do pracy?
• Kiedy uznaje się Państwa za niezdolnych do wykonywania jakiejkolwiek pracy zarobkowej?
• Ile kosztuje ubezpieczenie na wypadek niezdolności do wykonywania zawodu?